Historia
Skomentuj

Historia Beskidu Sądeckiego

Około 670 kilometrów kwadratowych, jakie składają się na Beskid Sądecki, mają ciekawą oraz bogatą historię, która złożona jest nie tylko z poszczególnych historii niezwykłych ludzi mieszkających tutaj, próbujących okiełznać oraz ułaskawić rodzącą plony żyzną ziemię, ale również burzliwe dzieje zamków, pałacyków, twierdzy obronnych, ale również uroczych kapliczek znajdujących się na rozstajach dróg czy schronisk górskich, budowanych dla turystów zwiedzających te okolice od zawsze. Ziemia sądecka jeszcze przed pierwszą wojną światową nazywana była Beskidem Nadpopradzkim. Kolejnej, znanej do dzisiaj nazwy, zaczęto używać dopiero po wyznaczeniu granicy między Polską a Czechosłowacją. Pierwotna nazwa uważana była jednak za trafniejszą ze względu na jej neutralne brzmienie, bez żadnych wydźwięków politycznych czy bez wyznaczania przynależności do czegoś konkretnego.

Pierwsze osady

Wzmianki o pierwszych o osadnikach w tym rejonie pojawiły się we wczesnych latach Państwa Wiślan, a więc między VI a X wiekiem. Już w IX wieku przez ten region prowadziły najważniejsze szlaki handlowe między północą oraz południem kraju. Osady powstawały najczęściej wzdłuż rzek, ponieważ gwarantowały nie tylko pożywienie oraz możliwość uprawy roi, ale również stanowiły sposób transportu towarów czy drewna. Osady powstawały na prawie magdeburskim. Dotąd zaludniające się szybkim tempie miasteczka oraz osady zaczęły tracić ludność na skutek trzynastowiecznych najazdów Tatarskich. Miasto stołeczne tego regionu powstało w 1292 roku, po ponownym rychłym zaludnianiu tego regionu. Wybudowano tutaj również zamek oraz przeniesiono kasztelanię, znajdującą się do tej pory w Starym Sączu. Został tutaj założony także słynny klasztor Klarysek – słynny, ponieważ należał odo niego ponad trzydzieści mniejszych miejscowości, znajdujących się w okolicy. Swoją własność miało tutaj również biskupstwo krakowskie, którego własnością było Państwo Muszyńskie. Od końca XIV wieku zaczęło rozwijać się w tym rejonie pasterstwo napływającej ludności wołoskiej oraz rolnictwo, szczególnie w XV wieku oraz przemysł, głównie huty szkła, wyrób smoły oraz węgla drzewnego, młyny, garncarstwo czy wydobywanie piasku oraz żwiru. To tutaj żył najbogatszy, siedemnastowieczny ród magnacki Lubomirskich.

Kwestie etnograficzne

Ciekawostki o Beskidach to przede wszystkim historie Lachów Sądeckich, zamieszkujących od lat tereny ziemi sądeckiej. Pochodzenie słowa „Lach” można doszukiwać się w jego podstawowym wydźwięku, oznaczającym po prostu słowo „Polak”, odnoszące się do ludzi mieszkających naw schodzie oraz na południu od granic Polski. Określenie „Lachy Sądeckie” ma za zadanie wyróżnić tę grupę etnograficzną od innych, również zamieszkujących na tym samym terenie. Grupa ta wyróżnia się swoimi własnymi strojami ludowymi oraz obrzędami, których relikty można spotkać do dzisiaj takich miejscach jak podegrodzie w Nowosądeckiem czy w Przyszowej w limanowskiem. Kultura Lachów stała się tak silna, że jej oddziaływanie można było zauważyć również u ludności z Mszalnicy czy Ptaszkowa.

Dalszy ciąg niespodzianek

Beskidy oraz ich ciekawostki to również gwara sądecka, będąca częścią małopolskiego dialektu, którym porozumiewają się mieszkańcy Beskidu Wyspowego oraz Sądeckiego, a więc dokładniej rzecz biorąc powiatów: gorlickiego, nowosądeckiego oraz limanowskiego, a także w części bocheńskiego czy podkarpackiego. Co ciekawe, jest wciąż – jedynie po gwarze śląskiej i podhalańskiej – najżywsza odmiana języka polskiego, wciąż używana w potocznym, codziennym życiu. Można się tutaj spotkać z ciekawym słowotwórstwem, zjawiskiem nasilającym się szczególnie w ostatnich latach. Niektóre z używanych zwrotów stosowane są jedynie w tym regionie i zupełnie nieznane w innych. Najpopularniejszą oraz najpowszechniejszą część leksykalną, jednocześnie również najbardziej rozbudowaną, stanowią zwroty oraz określenia związane z codziennym życiem, uprawą, tradycjami czy zwyczajami nieznanymi w innych regionach Polski.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *